Rhaid i gyfraith Cymru fod yn fwy eglur a hygyrch

Mae Comisiwn y Gyfraith, corff annibynnol a sefydlwyd gan y Senedd i ddiwygio’r gyfraith, yn cynnig ffyrdd o wella hygyrchedd y gyfraith yng Nghymru.

Mae hanes neilltuol datganoli yng Nghymru wedi golygu y gall fod yn anodd mewn sawl maes i weithwyr proffesiynol, heb sôn am ddinasyddion, fod yn siwr beth yn union yw’r gyfraith yng Nghymru. Mae Cymru a Lloegr yn un awdurdodaeth gyfreithiol, ond gall deddfwriaeth i Gymru gael ei wneud yng Nghaerdydd ac yn San Steffan. Gall Deddfau San Steffan gynnwys adrannau sy’n gymwys i Gymru’n unig, i Gymru a Lloegr, ac i Loegr yn unig. Mae rhai o Ddeddfau Cymru a wneir yn y Cynulliad yn hunangynhaliol, gydag eraill yn gwneud gwelliannau i Ddeddfau presennol sy’n gymwys i Gymru a Lloegr. Mae Deddfau Cymru’n ddwyieithog, ond nid pan fyddant yn diwygio Deddfau sy’n gymwys i Gymru a Lloegr. Gall Deddf cyn 1998 ddatgan y bydd pwerau’n cael eu gweithredu gan “yr Ysgrifennydd Gwladol”, er eu bod mewn gwirionedd yn cael eu gweithredu gan Weinidogion Cymru – ond gall olygu y bydd yn rhaid gwneud gwaith ymchwil cyfreithiol sylweddol, gan ddefnyddio cyfleusterau nad ydynt ar gael i’r cyhoedd, i ganfod hynny.

Mae’r sefyllfa yng Nghymru’n wahanol i’r hyn a geir yn yr Alban a Gogledd Iwerddon, sydd wedi bod yn awdurdodaethau cyfreithiol ar wahân erioed.
Meddai Syr David Lloyd Jones, Cadeirydd Comisiwn y Gyfraith, sy’n gyfrifol am y prosiect hwn:

“Mae defnyddwyr sy’n ceisio defnyddio a deall y gyfraith yng Nghymru’n wynebu anawsterau sylweddol ar hyn o bryd wrth geisio canfod y gyfraith bresennol a sut y mae’n cael ei gweithredu. Byddwn yn ystyried sut y gellid symleiddio’r ddeddfwriaeth gyfredol a’i gwneud yn fwy hyblyg, ac edrych sut y gallai deddfwriaeth y dyfodol leihau, yn hytrach na lluosogi’r problemau.”

Mae Comisiwn y Gyfraith yn cynnal y prosiect fel rhan o’i 12fed Rhaglen Diwygio’r Gyfraith. Dyma’r tro cyntaf i un o raglenni Comisiwn y Gyfraith gynnwys prosiectau sydd wedi’u neilltuo’n gyfan gwbl i’r gyfraith yng Nghymru.

Nodiadau i olygyddion
1. Mae Comisiwn y Gyfraith yn gorff annibynnol amhleidiol, a sefydlwyd gan y Senedd ym 1965 i adolygu cyfraith Cymru a Lloegr, ac i argymell diwygiadau lle mae eu hangen.
2. Am ragor o fanylion am y prosiect hwn a phrosiectau eraill y 12fed Rhaglen newydd, ewch i www.lawcom.gov.uk
3. Dylid anfon ymholiadau’r wasg at:
Phil Hodgson, Pennaeth Cysylltiadau Allanol:  020 3334 3305
Jackie Samuel: 020 3334 3648
E-bost:  communications@lawcommission.gsi.gov.uk