Rydym yn adolygu strwythur y tribiwnlysoedd datganoledig yng Nghymru, I greu system dribiwnlysoedd modern a hyblyg.

Lawrlwythwch y papur ymgynghori yma

Lawrlwythwch y crynodeb yma

Lawrlwythwch fersiwn Hawdd Ddarllen o’r crynodeb yma

Asesiad o’r Effaith ar y Gymraeg

Mae’r dudalen hon ar gael yn y Saesneg yma

Y broblem

Corff a ffurfir i ddatrys anghydfod ac i adolygu penderfyniadau cyrff cyhoeddus ydy tribiwnlys. Ond mae rheolau gweithredu a chyfundrefnau’r tribiwnlysoedd datganoledig yng Nghymru yn gymhleth ac anghyson, ac mewn rhai enghreifftiau, yn anaddas i’w defnyddio.

Datblygodd y rheolau a threfniadaethau sy’n rheoleiddio tribiwnlysoedd yng Nghymru ar hap, gan hanu o sawl darn gwahanol o ddeddfwriaeth.

Cafodd llawer o’r ddeddfwriaeth hynny ei ddatblygu arwahan i’r broses o ddatganoli, gan arwain at fylchau yn y ddeddfwriaeth.

Yn sgil Deddf Cymru 2017, mae sawl newid wedi eu gwneud i’r system, megis sefydlu Llywydd Tribiwnlysoedd Cymru, ac ehangu ar gymhwysedd y Senedd.

Ein hymgynghoriad

Yn ein Papur Ymgynghori, a gyhoeddwyd ar 16 Rhagfyr 2020, cyflwynwn sawl cynnig i ddiwygio’r tribiwnlysoedd datganoledig yng Nghymru, gan gynnwys:

  • Disodli’r system dribiwnlysoedd presennol gan sefydlu Tribiwnlys Haen-Gyntaf unedig, wedi ei ddyrannu’n siambrau i glywed achosion tebyg.
  • Dod a Thribiwnlys Prisio Cymru a’r paneli apelio gwaharddiadau ysgolion o fewn y Tribiwnlys Haen Gyntaf unedig.
  • Diwygio Uned Tribiwnlysoedd Cymru (rhan o Lywodraeth Cymru sydd, ar y funud, yn gweinyddu y rhan helaeth o’r tribiwnlysoedd datganoledig) i fod yn adran anweinidogaethol.
  • Safoni’r broses o apwyntio a diswyddo aelodau’r tribiwnlysoedd, a thrwy hynny ehangu ar rôl bresennol Llywydd Tribiwnlysoedd Cymru.
  • Safoni rheolau gweithredu’r holl dribiwnlysoedd, gan sefydlu Pwyllgor Gweithdrefnau Tribiwnlysoedd i sicrhau bod y rheolau gweithredu’n cael eu cynnal ac adolygu yn gyson.

Ein cylch gorchwyl

Tasg Comisiwn y Gyfraith ydy i lunio argymhellion i helpu siapio Bil Tribiwnlysoedd i Gymru, a fydd yn llunio a rheoleiddio system dribiwnlysoedd unedig i Gymru.

Fe fydd y gwaith yn edrych ar faterion megis:

  • Cwmpas system dribiwnlysoedd i Gymru
  • Rôl Llywydd Tribiwnlysoedd Cymru ac Uned Tribiwnlysoedd Cymru
  • Penodi a disgyblu barnwyr Tribiwnlysoedd ac aelodau eraill
  • Penodi arweinyddion barnwrol y tribiwnlysoedd.
  • Pwerau i wneud a safoni rheolau gweithdrefnol
  • Prosesau apeliadau
  • Prosesau cwynion
  • Gwarchod annibyniaeth farnwrol.

Camau nesaf

Mae’r ymgynghoriad bellach wedi cau, ac mae’r tîm yn dadansoddi’r ymatebion. Fe fyddwn yn cyhoeddi ein adroddiad terfynol gyda’n hargymhellion tuag at ddiwedd yr Haf 2021.

Cysylltu

Cysylltwch ar e-bost trwy DevolvedTribunalsWales@lawcommission.gov.uk